Akwai yiwuwar cewa matasan da ke kashe sama da awa uku a rana a kan shafukan sada zumunta ba za su yi bacci ba sai bayan karfe sha daya na dare kuma za su iya farkawa cikin daren, in ji wani bincike da aka gudanar a Birtaniya.

Wannan na shafar matashi daya cikin uku- inda matashi daya cikin biyar ke kashe sa’o’i biyar ko fiye a manhajoji kamar su Instagram da Whatsapp da Facebook kullum, a cewar binciken.

Masu bincike a jamai’ar Glasgow sun ce akwai yiwuwar cewa matasa ‘yan shekara 13 zuwa 15 na jan kafa wajen kwanciya bacci saboda suna amfani da wayoyinsu.

Likitocin lafiyar kwakwalwa sun ce a daina amfani da waya awa daya kafin a kwanta bacci.

Sai dai binciken da aka gudanar na matasa 12,000 ya gano cewa hana matasa amfani da waya zai iya zama babbar matsala saboda lokaci ne na cin gashin kansu, lokaci mai muhimmanci da suke zumunci da abokansu.

Binciken ya kara tabbatar da wani hasashe na cewa lokacin da matasa ke batawa a kan shafukan sada zumunta na rage lokutan da suke dauka suna bacci- kuma rashin bacci na tasiri a kan lafiyar kwakwalwa da kokarin makaranta.

Sa’o’i nawa matasa ke kashewa a shafukan sada zumunta?

Sa’o’i a rana Kashin matasa maza Kashin matasa mata Kashin duka matasa
Kasa da sa’a daya 43.8 22.8 33.7
Tsakanin sa’a daya da sa’o’i uku 32.1 31.1 31.6
Daga sa’a uku zuwa biyar 10.4 17.7 13.9
Sama da sa’a biyar 13.7 28.4 20.8

‘Kar a yi ba su’

Dakta Holly Scott ta bangaren ilimin halayyar dan Adam na Jami’ar Glasgow, ta ce binciken bai iya tabbatar da cewa yawan amfani da shafukan sada zumunta na jawo rashin isasshen bacci ba, amma da alama yana takara sosai da bacci.

“Matasa na iya kwanciya amma idonsu biyu saboda basu shirya yin baccin ba kuma suna fargabar cewa idan suka yi bacci suka fita daga shafukan za a yi ba su”

Dakta Max Davie ta Kwalejin lafiyar yara ta ce isasshen bacci mai inganci na da muhimmanci ga yara da matasa.

“Muna bayara da shawarar cewa matasa sun daina amfani da wayoyinsu a kalla awa daya kafin su kwanta bacci saboda kwakwalwarsu ta samu ta huta.

“Rashin bacci na da mummunan tasiri ga lafiyar matasa da dangantakarsu da sauran ‘yan uwansu da abokansu da kuma kokarinsu a makaranta.”

 

Tushen Labari

Ba kamfanonin waya ne kadai ke cinye muku data ba

Hukumar ta ce ba ko yaushe bane kamfanonin waya ke da laifin karar da data ba gaira ba dalili, idan masu amfani da intanet a waya suka ga data a wayarsu na saurin karewa.

NCC ta kirki layin 622 na kira kyauta don a kai koke a duk lokacin da wani kamfanin sadarwa ya zuke wa wani data ba kan ka’ida ba.

Shugaban Hukumar, Farfesa Umar Danbatta ya bayyana haka ne a wani rahoto da ya gabatar ga Ministan Sadarwa Dakta Isa Ali Pantami da kuma wasu jami’a na ma’aikatar.

Danbatta ya bayyana cewa habakar kimiyya ce ta janyo ake kirkirar manhajoji daban-daban, wadanda za a ga cewa wadannan manhajojin na cikin waya na sabunta kansu ba tare da ainahin mai wayar ya sani ba, sakamakon haka sai data ta yi ta tafiya ba tare da mutum ya sani ba.

Ya kuma bayyana cewa idan mutum na shiga shafukan sada zumunta, ana yawan tallace-tallace ta hanyar amfani da bidiyo, ya ce a wani lokacin bidiyon yakan fara ne ba tare da mutum ya sani ba, wanda hakan wata hanya ce da ke cinye data.

A taron tattaunawar, hukumar ta NCC ta ce za ta kara bita ko kuma waiwayar batun farashin siyan data da kuma ingancinta.

Sai dai Ministan Sadarwa Isa Pantami ya bayyana cewa hukumar NCC na aiki tukuru, amma su yi kokari wajen wayar da kan al’umma a kafafen yada labarai ta hanyar amfani da harsuna daban-daban domin jama’a su gane gaskiyar wannan lamari.

Tushen Labari